Chương 24: Người ngồi lại sau cùng

Chi lau mặt kính tủ trưng bày lần thứ ba, dù nó đã sạch bóng từ lúc cô bước vào. Phòng đọc tầng hai thư viện công cộng Vân Giang im ắng đến mức tiếng khăn giấy sột soạt nghe như có ai bước chân. Bên ngoài cửa sổ, trời cuối tháng Mười Một xám như chưa từng có nắng.

Hạ Mi đứng tựa khung cửa, tay cầm hai ly trà sữa, nhìn cô bạn thân chằm chằm.

— Cậu định lau đến khi mặt kính mòn luôn à? Người ta mười giờ mới vào, giờ mới tám rưỡi.

— Tớ muốn chắc chắn. — Chi ngẩng lên, đẩy gọng kính. — Đây là buổi thử đầu tiên tớ tự đứng tên, không phải làm thuê cho ai.

Hạ Mi bước vào, đặt ly trà lên bàn. Giọng cô bạn nhẹ đi một nửa.

— Tớ biết. Nên tớ mới xin nghỉ buổi sáng để đến. Nhưng cậu đừng đứng đây run như hồi bảo vệ đồ án nữa. Cậu làm được.

Chi cười, nhận ly trà. Vị ngọt ấm chạm đầu lưỡi, kéo căng thẳng trong ngực dịu xuống một chút. Cô nhìn quanh phòng: hai mươi chiếc ghế xếp thành hai dãy, một máy chiếu nhỏ, và dãy loa cô tự mang từ Trạm Âm đến, đấu dây từ sáng sớm. Mọi thứ đúng như cô hình dung. Chỉ có điều, đúng như cô hình dung nghĩa là không có chỗ nào để giấu nếu sai.

— Cậu nhớ kỹ chưa? — Hạ Mi hỏi. — Phần hỏi đáp ấy.

— Nhớ. Câu nào không chắc thì nói tớ sẽ kiểm tra lại. Không đoán bừa.

— Tốt. — Hạ Mi vỗ vai cô. — Thế tớ xuống dưới đón khách. Cậu cứ thở đi.

Cửa khép lại. Chi đứng một mình giữa phòng, nghe tiếng tim mình đập đều dưới lớp áo sơ mi. Cô với tay chỉnh lại micro, rồi rút trong túi ra tờ giấy ghi chú đã nhàu góc. Trên đó, nét chữ cô nguệch ngoạc: *Nói chậm. Nhìn người nghe. Đừng xin lỗi vì sự chính xác.*

Cô gấp tờ giấy lại, cất vào túi. Không cần nữa.

Đúng mười giờ, phòng đọc kín chỗ. Không đông — khoảng hai mươi người, phần lớn là sinh viên ngành âm thanh, vài người lớn tuổi đeo kính, một nhóm học sinh cấp ba ngồi hàng cuối, có vẻ bị giáo viên dúi cho vé. Chi đứng bên máy chiếu, giới thiệu ngắn về Trạm Âm, về công việc phục hồi băng cũ — không phải phép thuật, chỉ là kiên nhẫn và hiểu biết.

Cô bật đoạn ghi đầu tiên: một đoạn trích tư liệu cũ đã được chủ sở hữu cho phép dùng trong buổi giới thiệu, tiếng hát bị rè lẫn tạp âm. Rồi cô bật bản đã xử lý. Cả phòng ồ lên nhẹ. Hàng cuối, một cậu học sinh ngồi thẳng dậy.

— Đây là cùng một đoạn ạ? — cậu ta hỏi.

— Cùng một đoạn. — Chi gật đầu. — Tai người nghe quen với tiếng ồn nền, nên khi mất nó đi, ta tưởng giọng hát thay đổi. Thực ra chỉ là ta nghe rõ hơn cái vốn có.

Cô tiếp tục, trình bày cách phân biệt tiếng còi nhà máy với tiếng động cơ, cách đối chiếu phổ tần số. Giọng cô ban đầu còn hơi căng, rồi chậm lại, tự nhiên hơn khi cô nhận ra không ai ở đây chờ cô sai. Họ đến để nghe cô. Cô chỉ cho họ thấy những gì cô biết.

Đến phần hỏi đáp, một người đàn ông trung niên giơ tay.

— Cô nói phải đối chiếu nhiều nguồn. Nhưng nếu băng gốc bị niêm phong, cô chỉ làm trên bản số, thì làm sao chắc chắn?

Chi hít vào. Câu hỏi đúng chỗ đau nhất, nhưng cô đã chuẩn bị.

— Tôi không chắc chắn tuyệt đối. — Cô nhìn thẳng ông ta. — Tôi chỉ có thể nói cái gì bản số cho thấy, và cái gì nó không thể cho thấy. Sự khác biệt đó quan trọng. Người làm nghề này phải biết mình không biết gì.

Người đàn ông gật đầu, không hỏi thêm. Chi cảm thấy vai mình hạ xuống một chút.

Khi buổi nói chuyện kết thúc, vài người ở lại hỏi thêm. Một cô sinh viên xin số liên hệ để hỏi về thực tập. Chi đưa danh thiếp, viết thêm địa chỉ email bằng bút bi lên mặt sau vì danh thiếp hết chỗ trống. Cô không để ý có ai đó ngồi ở hàng ghế cuối, không giơ tay, không chen lên, chỉ ngồi yên đến khi phòng gần vãn.

Khi người cuối cùng rời đi, Chi mới thấy anh.

Thẩm Hoài Dực đứng dậy khỏi ghế, tay cầm một tờ vé vào cửa — loại vé thường, mười lăm nghìn, bán ở quầy dưới tầng một. Anh mặc áo khoác tối màu, không vest, không trợ lý đi kèm. Trông như một người dân bình thường đến nghe thuyết minh.

Chi ngạc nhiên đến mức quên cả chào.

— Anh Thẩm.

— Cô Đào. — Anh bước lại gần, dừng cách cô hai bước chân. — Buổi nói chuyện hay. Tôi mua vé như mọi người.

— Anh không cần phải...

— Tôi muốn. — Anh ngắt lời, giọng bình thản. — Và tôi đến đúng giờ. Không đặt trước chỗ ngồi.

Chi nhìn tờ vé trong tay anh, rồi nhìn mặt anh. Không có vẻ gì là ban ơn. Chỉ là một người đàn ông đã ngồi hơn một tiếng đồng hồ ở hàng ghế cuối, nghe cô nói về phổ tần số và giới hạn của bản số.

— Anh ngồi từ đầu? — cô hỏi.

— Từ đầu. — Anh dừng một nhịp. — Cô nói câu "người làm nghề này phải biết mình không biết gì". Tôi nghĩ nhiều người ở đây nên nghe câu đó.

Chi không biết nói gì. Cô cúi xuống thu dây loa, và anh cúi theo, nhặt giúp cô một đầu dây rơi xuống sàn. Ngón tay anh chạm vào cổ tay cô khi đưa lại — rất ngắn, rồi rút về ngay.

— Để tôi. — Anh nói, khi cô định bê chiếc loa nặng.

— Không cần đâu, tôi quen rồi.

— Tôi biết cô quen. — Anh vẫn đỡ lấy một bên. — Nhưng cầu thang hẹp.

Họ cùng bê loa xuống tầng một. Không ai nói thêm gì. Chi để ý anh bước chậm, chừa đường cho cô đi trước ở khúc quanh. Một chi tiết nhỏ, cô ghi nhận rồi thôi.

Ở sảnh, Hạ Mi đang đợi, mắt mở tròn khi thấy Dực. Chi lắc đầu khe khẽ, ra hiệu đừng làm quá. Hạ Mi hiểu ý, chỉ chào lịch sự rồi lui ra chỗ khác.

Dực đặt loa xuống cạnh quầy gửi đồ.

— Tôi có chuyện muốn nói. — Anh nhìn cô. — Không phải chuyện băng ghi. Chuyện dự án.

Chi khoanh tay, chờ.

— Quỹ đang xem một đề án lưu trữ ký ức âm thanh Cồn Bắc để phục vụ cộng đồng. Có phần cần chuyên gia độc lập kiểm chứng cách xử lý dữ liệu. Tôi muốn cô được đề xuất tiêu chuẩn chuyên môn và người có thể rà phần ấy, thay vì chỉ nhận một cái tên bên tài trợ chọn sẵn.

Chi đặt đầu dây loa xuống cạnh thùng. — Tôi chưa nhận làm dự án.

— Tôi biết. Đây là điều tôi muốn bên cô có thể yêu cầu trong buổi trao đổi, nếu muốn nghe tiếp.

— Người được đề xuất vẫn phải xét phạm vi, khả năng làm việc, xung đột lợi ích. Không phải tôi thích ai thì người ấy được chọn.

Anh gật. — Đúng. Tôi không hứa thay hội đồng. Tôi muốn có một cách rà mà chính người làm cũng chấp nhận được.

Cô nhìn tờ vé anh đang cầm, rồi nhìn những chiếc ghế gần hết người. — Hôm nay anh ngồi nghe cả phần tôi nói không thể phục hồi mọi thứ chứ?

— Có. Cả đoạn có người hỏi liệu bản số đã đủ chứng minh chưa.

— Vậy nếu tôi nhận một công việc khác của quỹ, câu trả lời ấy không thay đổi.

— Tôi không định thuê một câu trả lời khác.

Chi chờ thêm một nhịp trước khi gật đầu. Cô chưa có lý do để tin mọi điều anh nói. Nhưng anh đã ngồi ở cuối phòng nghe cô trả lời người khác, và lúc này không dùng chiếc ghế của người tài trợ để kéo cô qua phần nghi ngờ ấy.

Anh cúi đầu chào, rồi quay người bước ra cửa. Chi đứng nhìn theo đến khi bóng anh khuất sau cánh cửa kính. Bên cạnh, Hạ Mi lặng lẽ bước tới.

— Anh ấy đến chỉ để nghe cậu nói?

— Hình như vậy. — Chi kéo khóa áo khoác. — Và nói về việc cho người làm được đề xuất cách kiểm chứng chuyên môn.

— Cậu nhận không?

Chi nhìn ra phố. Trời vẫn xám, nhưng gió đã bớt lạnh.

— Tớ chưa biết. — Cô nói thật. — Tớ sẽ hỏi anh Nghi có muốn nghe tiếp không. Buổi hôm nay là của tụi mình trước đã.

Hạ Mi gật đầu, khoác tay cô. Hai người bước ra khỏi thư viện, để lại sau lưng phòng đọc đã tắt đèn, và một tờ vé mười lăm nghìn nằm gọn trong túi áo người đàn ông đã ngồi lại đến cuối cùng.