Chương 11: Món hồi môn không mang họ Tề

Người gác nói xong thì nghiêng người mở cửa hiên. Minh Châu bước qua, và thấy người ngồi đó.

Một người đàn bà áo nâu, tay ôm một cái hộp gỗ nhỏ, ngồi nép vào đầu hiên bên trái, chỗ khuất nắng nhất. Nghe tiếng chân, người ấy ngẩng lên. Minh Châu dừng lại nửa bước.

"Cô cũng tới xin lệnh xem khế ước?" Người đàn bà hỏi, giọng khàn, không đứng dậy.

"Vâng." Minh Châu ngồi xuống đầu hiên bên kia, cách một khoảng đủ để không phải nói tiếp. Nàng tháo băng tay quấn vội, đặt lên bàn chỗ mép còn khô ráo. Vải bố bám mùi dầu cá và mồ hôi muối, cả một đêm không tan. Bên ngoài phòng xét, nắng đã tràn qua hiên, hắt vào nền đá lạnh ngắt.

Nàng đợi. Ba ngày, Lưu Thận cho ba ngày để trình giấy đại diện tài sản. Nhưng giấy ấy phải có chữ ký của người đứng tên vốn — cha nàng.

Lát sau, nàng được gọi vào gian xét; người giữ kho mang khế ước tới theo yêu cầu đối chiếu. Trước mặt nàng, tờ khế ước cũ mở ra, mép giấy giòn như bánh tráng. Người giữ kho chép tay từng khoản: vốn hồi môn nhập vào hiệu buôn, lợi tức chia đôi, phần lợi tức ấy đã chi vào việc nhà chồng suốt ba năm. Số lợi tức không có chứng từ nhập quỹ riêng. Nàng đọc lại lần thứ tư, đầu ngón tay lần theo từng dòng mực nâu.

Thanh Đàn đứng bên, ôm sổ son. "Cô nương, phần lợi tức ấy… nếu không đòi được thì mình mất bao nhiêu?"

"Không mất vốn." Minh Châu gấp khế ước. "Chỉ mất phần sinh ra từ vốn. Mà phần ấy, ta không có giấy tờ gì để đòi."

"Cô nương tính bỏ?"

"Ta tính giữ cái còn đòi được." Nàng đứng dậy, vuốt lại vạt áo. "Đi. Sang bến Đông trước, rồi về Lục phủ."

Bến Đông giờ tan ca sớm. Thợ khuân vác ngồi dọc bờ đá, mỗi người cầm nửa số tiền công trong tay, nhìn nàng như nhìn một thứ gì vừa lạ vừa đáng sợ. Gã thợ trẻ hôm trước đứng dậy trước, ngón tay vẫn còn vết mực nhem.

"Phu nhân… Lục phu nhân."

"Ta không còn giữ chức gì ở hiệu buôn nhà họ Tề." Minh Châu đặt túi tiền xuống phiến đá. "Nhưng tiền công của các người là do ta ghi sổ. Ta trả đủ, tính từ hôm nay. Phần thiếu của tháng trước, ta trả trong ba kỳ."

Gã thợ trẻ nhìn túi tiền, rồi nhìn nàng. "Người ta bảo phu nhân…"

"Người ta bảo gì, ta không quản. Các người có nhận hay không?"

Một ông thợ già phía sau lên tiếng, giọng khàn như đá cọ đá: "Nhận thì ai dám nhận? Thương hội mà biết, sang tháng khỏi ai thuê chúng tôi."

Minh Châu cúi xuống, mở túi, đếm từng xâu tiền đặt thành hàng trên đá. Tiếng đồng xu chạm nhau lanh canh trong gió chướng. Nàng không ngẩng lên.

"Thương hội thuê các người qua hiệu vận chuyển. Hiệu ấy do ta giữ sổ từ trước. Giấy thuê người ký với ta, không phải với phòng ghi sổ của họ Trần. Nếu sang tháng họ không thuê, các người cầm giấy ấy lên quan xét. Ta sẽ đứng tên người làm chứng."

Gã thợ trẻ nuốt nước bọt. "Cô… cô nói thật?"

"Ta nói những gì ta làm được." Nàng đẩy xâu tiền đầu tiên về phía hắn. "Còn hơn nửa số này là tiền ta bỏ ra, không phải tiền công của thương hội. Cầm lấy, đừng ký giấy gì thêm cho ai."

Ông thợ già chậm rãi bước tới, cầm một xâu, cân trong lòng bàn tay như cân cá. Ông nhìn nàng, nhìn túi tiền, rồi nhét xâu ấy vào trong vạt áo. Những người khác còn ngồi im, chờ xem ông có bị đuổi việc ngay chiều ấy không.

Thanh Đàn ghé tai nàng: "Cô nương, số tiền này là tiền thuê nhà tháng sau của mình."

"Ta biết."

"Mình còn ba ngày."

"Ta biết." Minh Châu đứng thẳng lên, nhìn mặt nước đục ngầu ngoài bờ đá. "Đi Lục phủ."

Lục phủ đón nàng bằng mùi trà mới pha và tiếng chén sứ đặt xuống bàn đá quá mạnh. Cha nàng ngồi đó, áo the, tay vẫn cầm ấm, như thể cả buổi sáng chỉ để đợi nàng tới đúng giờ.

"Con ngồi đi." Lục Ứng Viễn rót trà, không nhìn nàng. "Nghe nói con lên quan xét."

"Vâng."

"Con có biết hôm qua Tề Duy An tới đây không?"

"Không biết. Hắn nói gì với cha?"

"Chàng ta nói chuyện làm ăn, rồi lôi họ hàng ra, cuối cùng là thể diện." Ông đặt ấm xuống, lần này nhìn thẳng. "Rồi chàng ta nhắc tới tờ bảo lãnh con đưa."

Minh Châu đặt tờ giấy lên bàn đá, đẩy về phía ông. Gió lùa qua giàn hoa, thổi bay một góc giấy.

"Cha ký hay không, con cần biết hôm nay."

Lục Ứng Viễn cầm tờ giấy, không đọc. "Nếu ta ký, số vốn Lục gia ở bến Đông thành vật bảo đảm. Con biết điều đó."

"Con biết."

"Và nếu con thua kiện, phần vốn ấy bị giữ. Cha mất chỗ đứng ở cảng."

Minh Châu rót trà cho mình, tay vững. "Con không thua phần vốn. Con chỉ mất phần lợi tức không có chứng từ. Con đã tính cả rồi."

"Con tính." Ông bật cười, không vui. "Con tính mà để người ta dắt tới cửa quan, để chồng con tới đây kể lể như kẻ bị oan. Con gọi đó là tính?"

"Con gọi đó là trả lại đúng chỗ." Nàng nhấp trà, nóng. "Cha không ký cũng được. Con đã thu xếp lịch trả với thợ. Phần vốn trong hiệu buôn con giữ bằng khế ước gốc, phần lợi tức con nhường. Con không cần cha bảo lãnh để đòi cái của mình."

Lục Ứng Viễn im một lúc lâu. Tiếng chén sứ cọ nền đá nghe rõ mồn một. Rồi ông gấp tờ giấy làm tư, đặt trả lại trước mặt nàng.

"Ta không ký."

"Vâng." Minh Châu cầm tờ giấy, gấp lại thành khổ nhỏ, nhét vào tay áo. "Con về."

"Con đứng lại." Ông đợi nàng quay đầu. "Con giận ta cũng được. Nhưng con nhớ: ta không ký, không phải vì ta không thương con. Ta không ký vì ta không tin con thắng nổi cái trò này. Đàn bà đứng trước quan, một mình, không chồng đứng sau — con nghĩ con được mấy phần?"

Minh Châu đứng ở bậc thềm, nắng xiên qua vai.

"Cha cứ giữ phần tin ấy của cha." Nàng bước xuống. "Con giữ phần việc của con."

Ra tới cổng, Thanh Đàn chạy theo, mặt tái.

"Cô nương, không có chữ ký thì mai mình trình gì?"

"Trình khế ước gốc. Trình sổ ghi công của thợ. Trình lời khai của bà giữ kho." Minh Châu dừng lại trước cửa, nhìn con phố bến đông người qua lại, giọng thấp. "Và trình một bản tự khai của ta, nói rõ phần nào ta đòi, phần nào ta nhường. Quan xét không cần cha ta ký để nghe ta nói."

"Còn phần lợi tức?"

"Ta bỏ." Nàng nói dứt, không nhìn lại. "Ba năm sinh lời, ta coi như tiền thuê ba năm ta ngồi trong cái nhà ấy. Trả xong, sạch nợ."

Tối ấy, Tề Duy An tới trước khi trời sập tối.

Minh Châu đang ngồi bên chồng sổ, đèn dầu để xa tay cho khỏi cháy mất giấy. Nghe tiếng guốc ngoài hiên, nàng không ngẩng lên, chỉ đưa ngón tay miết một dòng ghi chú còn ướt mực.

Hắn đứng ở ngưỡng cửa, áo còn phẳng, mũ cầm tay.

"Ta nghe Lưu đại nhân cho nàng hạn bổ sung giấy tờ."

"Vâng." Nàng khép sổ. "Ba ngày."

"Ba ngày thì nàng lấy đâu ra giấy đại diện tài sản? Phần vốn bên bến Đông đứng tên cha nàng. Cha nàng không ký, ta biết. Ông cho người sang nói với ta rồi."

Minh Châu đẩy chén trà nguội về phía hắn, gạt mấy mẩu giấy vụn sang bên.

"Chàng sang đây để hỏi ta chuyện ấy?"

"Ta sang để nói cho nàng một câu." Duy An bước vào, đóng cửa lại bằng cùi chỏ. Hơi rượu nhẹ, chắc uống ở đâu đó trước khi tới. "Nàng muốn thắng cái vụ ở bến, ta không cản. Nhưng nàng đang kéo ta vào. Hôm nay Lưu đại nhân hỏi chữ ký của ta trên tờ chuyển khoản. Chữ ký ấy là ta ký thật, ta không chối. Nhưng nếu nàng cứ đứng trước quan mà kể chuyện kho hồi môn bị đem thế chấp, thì cả cái phủ này thành trò cười. Người ta sẽ hỏi vì sao quan vận lương để vợ đi kiện."

"Thì chàng trả lời thế nào?"

"Ta trả lời rằng quản sự làm sai, ta không hay." Hắn ngồi xuống chiếc ghế đối diện, chống hai tay lên đầu gối. "Quản sự làm sai thì phải có người chịu. Ta không thể để thiên hạ hỏi vì sao vợ quan vận lương lại đứng trước cửa quan."

Minh Châu nhìn hắn. Ánh đèn từ dưới hắt lên làm cái cằm hắn cứng lại, trông như người đang tính.

"Quản sự của chàng ký thay chàng ba lần trong nửa năm. Một lần chàng nói không hay, hai lần sau chàng nói không nhớ." Nàng rót trà, tiếng nước chảy đều. "Chàng muốn ta tin cái nào?"

"Ta không cần nàng tin." Giọng hắn xuống thấp, cái giọng hắn vẫn dùng khi muốn nói một câu mà chính hắn cũng thấy khó. "Ta cần nàng chọn. Ngày mai lên quan, nàng hoặc là trình đơn hòa ly cùng lúc, công khai, để thiên hạ thấy chuyện vợ chồng ta đã đứt từ trước khi có vụ bến Đông. Hoặc là nàng rút chuyện kho hồi môn khỏi lời khai, chỉ đòi phần công thợ, phần dầu. Ta sẽ đứng ra trả nợ thay nàng ở chỗ Lưu đại nhân."

Nàng đặt chén xuống. Tiếng sứ chạm gỗ nghe khô.

"Hòa ly công khai, rồi chàng được gì?"

"Ta giữ được thể diện. Nàng giữ được đường lui." Hắn nhìn thẳng. "Còn nếu nàng cứ điều trần tiếp, ta sẽ phải khai rằng nàng tự ý dùng kho hồi môn làm của riêng, không bàn với ta. Ta có giấy tờ chứng minh kho ấy nhập vào sổ chung hồi cưới. Nàng hiểu chứ. Ta bị hỏi thì ta phải nói."

Minh Châu ngồi im. Nàng nghe tiếng mình nuốt khan. Hắn nói câu ấy trơn, không vấp một chữ, như đã tập trước gương.

"Vậy là chàng tới đây không phải để thương lượng." Nàng đứng dậy, đi về phía cửa sổ, mở hé. Gió đêm tạt vào, mùi muối và mùi dầu cá từ bến theo lên. "Chàng tới để đưa ta hai cái cửa, cả hai đều có bản lề gắn vào nhà chàng."

"Ta cho nàng chọn. Thế là hơn người khác rồi."

"Chàng cho ta chọn giữa mất chồng và mất tiền." Nàng quay lại. "Cái kho ấy là của hồi môn của ta. Mẹ ta để lại. Chàng nhập vào sổ chung hồi cưới mà không hỏi ta một tiếng, giờ lấy đó làm dây trói. Chàng gọi đó là cho ta chọn?"

Duy An đứng lên. Anh cao hơn nàng nửa cái đầu, nhưng lúc này trông lại nhỏ đi, vai so lại.

"Ta cho nàng tới sáng mai." Hắn cầm mũ, xoay xoay vành. "Sáng mai ta lên nha môn. Nàng không tới, ta khai theo lẽ của ta. Nàng tới mà không mang đơn hòa ly, ta cũng khai theo lẽ của ta. Còn nàng muốn cả hai chuyện cùng lúc — hòa ly công khai, tài sản chia theo giấy tờ — thì ta ngồi cùng nàng trước Lưu đại nhân, ta không nói thêm một câu bất lợi."

Hắn dừng ở cửa.

"Nàng nghĩ cho kỹ. Ba năm rồi, ta chưa từng bắt nàng phải chọn cái gì khó. Lần này ta bắt."

Cửa khép. Tiếng guốc xa dần trên nền đá.

Minh Châu đứng yên một lúc, rồi với tay tắt bấc đèn. Trong bóng tối, nàng nghe tiếng Thanh Đàn thở phía sau bình phong.

"Cô nương…"

"Ngươi qua quán Sơ Ảnh, báo cậu ấy đêm nay ta về phòng đã thuê." Nàng gấp chiếc áo khoác mỏng trên vai, giọng bình thản như đang dặn mua dầu. "Sáng mai ta cần một chỗ để từ đó đi ra, không phải từ nhà họ Tề."