Chương 14: Quyên Sách, Đừng Quyên Lòng

Băng dính hai mặt dính vào đầu ngón tay, Tri Hạ bóc một đoạn, dán góc tờ thông báo lên bảng tin. Gió lùa từ hành lang thổi tấm giấy phần phật, cô phải đè bằng cả hai tay. Bên cạnh, mấy tờ lịch trực tuần đã cũ, giấy ngả vàng, mép quăn như bánh đa nướng.

Thông báo cô soạn đêm qua, chữ in đều, chỉn chu:

"Góc đọc nhỏ — nhận sách cũ còn tốt. Mỗi cuốn một phiếu, chụp ảnh, kiểm tra trước khi lên kệ. Phụ huynh gửi sách vui lòng ghi tên và số lớp."

Dưới cùng là dòng nhỏ: "Không nhận tiền mặt tại lớp."

Cô lùi lại một bước, nhìn thành quả. Ổn. Trẻ con sẽ kéo áo mẹ đòi mang sách tới, và mấy đứa nhỏ nhà có anh chị lớn sẽ hào hứng khoe "sách của chị con nè cô ơi". Nghĩ tới đó, cô thấy ấm, dù sáng nay trời lạnh và phòng giáo viên chưa bật lò sưởi.

"Cháu dán gì đó?"

Tri Hạ quay phắt lại. Lâm Mỹ Vân đứng ngay sau lưng, áo khoác be thắt đai, túi xách da bóng, tóc uốn đúng nếp. Bà ta đưa mắt đọc tờ giấy, môi mím lại như đang nếm thử một món chưa chắc ngon.

"Dì ạ. Dạ, cháu dán thông báo quyên góp sách cho góc đọc của lớp." Tri Hạ cười, cố để giọng nhẹ như không.

Mỹ Vân bước tới gần hơn, ngón tay đeo nhẫn gõ nhẹ lên mặt giấy — tiếng cộc cộc khô khốc. "Quyên góp. Nghe như xin của bố thí ấy nhỉ."

"Dạ không, là phụ huynh tự nguyện ạ. Ai có sách cũ thì gửi, không có thì thôi. Trẻ con có thêm truyện để đọc."

Bà ta không nghe câu sau. Mắt vẫn dán vào dòng "Không nhận tiền mặt".

"Thế này." Mỹ Vân quay sang, giọng đổi hẳn sang kiểu bàn chuyện làm ăn. "Dì có thể tài trợ cho lớp năm nghìn tệ. Mua hẳn kệ mới, sách mới, khỏi lích kích gom đồ cũ của thiên hạ. Nhưng dì có điều kiện nhỏ."

Tri Hạ chờ.

"Ghi tên cháu ngoại nhà dì lên bảng vàng. Cái bảng to đặt ở cửa lớp ấy, để phụ huynh khác nhìn vào còn biết nhà nào có lòng."

Tri Hạ nghe tiếng mình nuốt nước bọt. Năm nghìn tệ. Gấp mười sáu lần cái quỹ ba trăm. Đủ mua kệ gỗ, đủ sách mới thơm mùi mực, đủ cho lũ trẻ có một góc đọc ra hồn. Chỉ cần một cái tên.

Cô nhìn tờ thông báo mình vừa dán, mép giấy còn chưa phẳng.

"Dì ơi." Cô nói chậm, chọn từng chữ. "Cháu rất cảm ơn tấm lòng của dì. Nhưng lớp cháu không có bảng vàng ạ. Góc đọc là chỗ trẻ con ngồi đọc, chứ không phải sân khấu để treo tên nhà tài trợ. Nếu dì muốn, cháu ghi tên dì và cháu ngoại dì vào sổ nhận sách như bao phụ huynh khác — ai cũng như ai."

Mỹ Vân rút tay khỏi tờ thông báo. “Thế thì dì chưa góp. Dì tưởng cứ đóng tiền là trường có thêm điều kiện.”

“Cháu biết dì có ý tốt. Nhưng nguyên tắc này phải giống nhau cho mọi nhà.”

Bà chỉnh quai túi, vẫn không vui nhưng hạ giọng. “Được, dì về nghĩ lại. Cháu cứ làm phần việc của cháu.” Bà đi, không ngoái lại nói với người ngoài hành lang.

Cửa đóng. Tri Hạ đứng im một lúc lâu, tay vẫn cầm cuộn băng dính. Trong lớp, lũ trẻ đang ngủ trưa, tiếng thở đều đều, một đứa ngáy khe khẽ. Mùi sữa và mùi chăn bông ấm sực lên.

Cô ngồi xuống ghế, bóc nốt miếng băng dính thừa dính ở ngón tay. Không phải cô tiếc năm nghìn tệ. Cô tiếc cái cảm giác vừa rồi — cái cảm giác mình vừa làm đúng một việc mà vẫn thấy như vừa làm sai. Cô nghĩ tới bảng vàng, tới cái tên một đứa trẻ bị treo lên đó như tấm biển hiệu, và tới những đứa trẻ khác nhìn vào, hiểu rằng muốn được khen thì nhà phải có tiền.

Không. Cô lắc đầu, tự nhủ. Không đổi.

Nhưng khi cúi xuống nhặt tờ giấy nháp rơi dưới gầm bàn, cô thấy tay mình hơi run.

Tối, Tri Hạ về tới 702 với hai thùng các-tông rỗng xếp ngoài hành lang. Cố Dịch Thâm đang ở bếp, tay áo sơ mi xắn tới khuỷu, đang thái gì đó trên thớt. Mùi gừng và hành phi bay ra tận cửa.

“Về rồi à.” Anh không quay lại. “Cơm chín rồi, đợi em.”

Tri Hạ thay dép, ngồi xuống cạnh bàn, bắt đầu dán lại mép thùng bị rách. Cô kể chuyện dì Mỹ Vân, kể gọn, không thêm mắm muối. Đến đoạn “cứ đóng tiền là có điều kiện”, cô bắt chước đúng giọng bà ta, còn cố nhướng mày cho giống.

Cố Dịch Thâm đặt con dao xuống. Anh lau tay vào khăn, rồi rút điện thoại trong túi quần ra.

“Anh nghĩ tới quỹ giáo dục của công ty. Nhưng trước khi hỏi bên nào, anh cần nghe em muốn gì đã—”

“Anh khoan đã.” Tri Hạ giơ tay, cuộn băng dính vẫn dính ở ngón. “Anh định gọi cho ai?”

“Cho người phụ trách quỹ. Hoặc gọi thẳng bên trường.”

“Đừng.”

Cô nói dứt khoát tới mức chính cô cũng hơi giật mình. Cố Dịch Thâm dừng ngón tay trên màn hình, nhìn cô.

“Anh nghe em kể xong rồi.” Cô đứng dậy, phủi bụi các-tông trên đầu gối. “Em kể để anh biết hôm nay em bực, không phải để anh gỡ bực cho em bằng một cuộc gọi.”

“Anh đang định hỏi có phù hợp không, chưa gọi ai. Em cứ nói hết.”

“Giải quyết cho ai?” Tri Hạ bước lại gần bếp, đứng đối diện anh qua quầy. “Anh gọi một cuộc, sáng mai trường có tiền, có sách, có đủ thứ. Rồi cô Từ Tuệ nhìn em bằng con mắt gì? Các cô giáo khác nhìn em bằng con mắt gì? Họ sẽ bảo nhau: con bé đó làm được việc là nhờ chồng nó.”

Cố Dịch Thâm im. Anh cất điện thoại vào túi, chậm, như cất một thứ vừa bị tịch thu.

“Ở trường đó, em là cô giáo Lâm.” Cô hạ giọng, bớt gay gắt. “Không phải vợ của ai. Anh hiểu không?”

“Anh hiểu.” Anh cất điện thoại. “Vậy tối nay anh chỉ đóng thùng. Em về nhà không phải để tiếp tục xin tài trợ.”

“Em biết.” Tri Hạ thở ra. “Nhưng đây là chuyện của em. Anh muốn giúp thì giúp kiểu khác.”

“Kiểu gì?”

Cô chỉ tay ra phòng khách, chỗ hai cái thùng rỗng.

“Đóng thùng. Em mua sách cũ từ một hiệu thanh lý bên chợ sách, mai họ giao tới. Mình phân loại trước, cuốn nào rách quá thì bỏ, cuốn nào ghi bậy thì loại. Rồi em dán nhãn.”

Cố Dịch Thâm nhìn hai cái thùng, rồi nhìn cô. Có cái gì đó trong mắt anh thay đổi — không phải kiểu dịu lại, mà kiểu như vừa được giao một việc cụ thể và thấy nhẹ người.

“Được. Ngồi cạnh em làm việc này cũng tốt.” Anh cởi tạp dề. “Nhưng em ăn trước đã, không cần đói bụng để xong thêm một thùng.”

“Ăn trước. Em đói.”

Cơm xong, hai người bày sách ra sàn phòng khách. Sách cũ có mùi giấy ẩm và mùi bụi phấn, lẫn mùi mực in cũ kỹ. Tri Hạ ngồi xếp bằng, lật từng cuốn, kiểm trang giữa xem có ai viết gì không. Cố Dịch Thâm ngồi đối diện, chân duỗi dài, làm đúng việc cô bảo: mở cuốn ra, lật nhanh các trang, gấp mép rách lại, xếp sang một bên.

Anh làm chậm. Có cuốn anh lật tới lần thứ hai.

“Sách này có hình vẽ bậy.” Anh giơ lên một cuốn truyện cổ tích bìa xanh. “Trang mười hai.”

Tri Hạ cầm lấy xem. Một hình người que vẽ bằng bút bi, không đến mức bậy, chỉ là nét trẻ con nguệch ngoạc.

“Cái này thì được.” Cô cười. “Trẻ con vẽ vào sách là chuyện thường.”

“Thế cái này thì sao.” Anh đưa tiếp một cuốn khác, mở sẵn ở trang có dòng chữ viết tay nguệch ngoạc: “Ai đọc cuốn này là đồ ngu.”

Tri Hạ bật cười thành tiếng. “Loại.”

Cô ném cuốn đó vào thùng bỏ. Cố Dịch Thâm nhìn cái thùng, rồi nhìn cô, rồi tiếp tục lật cuốn kế tiếp. Được một lúc, anh nói, giọng như đang tự nhủ:

“Hồi nhỏ anh không có sách kiểu này. Toàn sách của người lớn, chữ nhỏ, không hình.”

Tri Hạ dừng tay. Cô không hỏi tiếp. Cô lấy một cuốn truyện đã phân loại xong, đặt lên đùi anh.

“Vậy anh đọc thử cuốn này đi. Trước khi đưa vào thùng.”

“Anh đọc cho em nghe. Kiểm sách mà có em cùng nghe, anh đỡ thấy mình bỏ lỡ cả tuổi nhỏ.”

Anh cầm lên. Bìa là một con gấu đang hái táo. Anh mở trang đầu, đọc thật, môi mấp máy theo từng chữ. Tri Hạ cúi xuống tiếp tục xếp sách, nhưng khóe mắt cô vẫn thấy anh lật sang trang hai.

Điện thoại trên bàn rung. Tri Hạ với tay, liếc màn hình. Tin nhắn từ số của phụ huynh Tiểu Bảo.

“Cô Lâm, con tôi tưởng bạn nào có góp sách mới được dự ngày hội. Nếu đúng vậy thì tôi chưa biết có nên đưa cháu tới không. Nhờ cô giải thích giúp.”

Cố Dịch Thâm ngẩng lên. “Sao thế?”

Tri Hạ đặt điện thoại xuống, úp màn hình, rồi nhìn cái thùng sách đã đầy một nửa.

“Mai em nhờ cô Từ cùng nói rõ với mẹ Tiểu Bảo. Mình không nên để chuyện người lớn làm bé lo.”

Anh kéo cuộn băng dính về phía mình. “Được. Tối nay em cứ đọc nốt câu chuyện, phần thùng để anh.”